Tłumaczenia

Język jest fenomenem bardzo żywym. Ulega nieustannym przeobrażeniom, nigdy nie kostniejąc. Każda praca na takim materiale, jakim jest mowa, wymaga ciągłego dostosowywania się i nauki. Znajomość danego języka nie ogranicza się do umiejętności łatwego posługiwania się nim. Tylko aktywne uczestnictwo w konkretnym społeczeństwie pozwala nam być na bieżąco ze wszelkimi zmianami.

Posługując się językiem ojczystym, robimy to automatycznie, bezrefleksyjnie. Nieustannie nabywamy znajomość słów zarówno na poziomie fonetycznym, graficznym , jak i semantycznym. Są to dla nas naturalne procesy, którym podlegamy nieustanie dzięki kompetencjom nabytym w domu i szkole podstawowej. Znajomość ojczystego języka posiada jednak wiele poziomów. Możemy bowiem posługiwać się mową naturalnie jak dziecko, formułować złożone zdania jak osoba dorosła oraz wniknąć we wszelkie reguły językowe, niuanse i genealogię języka, dzięki czemu nasza znajomość sięgnie wysokiego stopnia specjalisty. Lingwistyczne kompetencje umożliwiają badanie i tworzenie teorii na temat efemerycznej istoty języka. Tego typu działalność jest niezwykle ciekawa i pozwala zrozumieć mechanizmy naturalnego przyswajania mowy ojczystej oraz późniejszej nauki języka obcego.

 

Wielostopniowa znajomość języka ojczystego nie jest niczym skomplikowanym. Możemy w tym przypadku przyjmować język jako coś oczywistego lub analizować go na poziomie akademickim. Trudność pojawia się w przypadku, drugiego języka. W tym momencie mamy do czynienia nie tylko z prostym posługiwaniem się mową, ale również tłumaczeniem.

Wszelkie tłumaczenia polegają na przekładzie z jednego języka na drugi, za pomocą metajęzyka, będącego ukrytym medium przekładu. Jest angażowany w tego typu czynności zawsze, mimo, że nie zawsze jest on zauważany. Metajęzyk to wszelkie sformułowania, dzięki którym możemy pokazać co oznacza dane słowo w obcym języku. Pokrywa się on z językiem, na który przekładamy.

Osoby, które znają dwa lub więcej języków w znakomitym stopniu, dokonują tłumaczenia niemalże automatycznie. Nie potrzebują zwykle specjalnych nośników, po prostu wypowiadają przełożone zdania. Dzięki temu proces przekładu przebiega bardzo sprawnie. Takie osoby są zwykle bardzo cenione w przypadku tłumaczenia ustnego (konsekutywnego, a Vista i najtrudniejszego – symultanicznego). Przekład pisemny umożliwia bowiem rozłożenie pracy w czasie. Tłumaczenia ustne są wykonywane niemalże od razu, automatycznie.

Nie można jednak znać kilku języków w takim samym stopniu. Nawet osoby dwujęzyczne wybierają za ojczystą mowę, w której przebiega ich tok myślowy. Myślenie jest procesem, nad którym się dodatkowo nie zastanawiamy. Jest pierwotne względem mowy.

Umiejętność formułowania poprawnych stylistycznie i gramatycznie wypowiedzi w danym języku wymaga jednak stałego kontaktu z nim. Dlatego osoby, których zawód stanowią tłumaczenia muszą stale rozwijać swoje kompetencje. Przede wszystkim jednak ważna jest ich znajomość wszelkich odmian danego języka. Nie wystarczy znać jego warstwę oficjalną, ale również różne socjolekty, czyli warianty językowe, używane w danych grupach społecznych. Dzięki temu łatwiej jest tłumaczom rozpoznać kontekst kulturowy danej treści.

Osoby zajmujące się zawodowo przekładem posiadają trudne zadanie, które polega na rozpoznawaniu sensu wypowiedzi i przełożeniu jej zgodnie z wszelkimi regułami językowymi. Czynność ta wymaga od nich operowania niezwykle bogatym zasobem synonimów o drobnych różnicach znaczeniowych. Wykonywane przez odpowiednio wykwalifikowane osoby tłumaczenia muszą być zgodne ze swoim przeznaczeniem, posiadać poprawny sens i formę. Dlatego w zawodzie tłumacza niezwykle ważny jest poziom znajomości języka oraz stały z nim kontakt.

Tłumaczenia ustne i pisane wykonywane na zlecenie powinny charakteryzować się bardzo wysoką jakością. Znajomość danego języka powinna sięgać zainteresowań lingwistycznych. Dlatego też najnowsza ustawa o warunkach spełnianych przez tłumacza przysięgłego wywołuje tyle kontrowersji. Okazało się bowiem, że tłumaczenia przysięgłe mogą być wykonywane przez osoby, które nie ukończyły studiów wyższych w zakresie filologii lub lingwistyki. Profesjonalnie wykonany przekład powinien uwzględniać wszelkie kwestie na zaawansowanym poziomie danego języka. Istota tłumaczenia nie tkwi bowiem w nauczeniu się formułowania zdań za pomocą mowy obcej, ale zrozumienia wszelkich reguł rządzących składnią i również sytuacji danej grupy społecznej. Tłumacz powinien więc posiadać wiedzę o kulturze danego kraju, którego językiem się posługuje.

Najbardziej dokładne tłumaczenia dokonywane są przez osoby o wysokich kompetencjach i predyspozycjach, takich jak nienaganna dykcja, czy swoboda w formułowaniu rozbudowanych zdań. Niezwykle istotna jest również znajomość języka ojczystego na najwyższym poziomie. Nie wystarczy bowiem opanować język obcy. Tłumacz powinien być więc osobą dwujęzyczną, która mimo różnic dzielących oba języki, potrafi te niuanse zauważyć i wziąć pod uwagę w dokonywanych przez siebie przekładach.